Samenwerking met Duitsland

Sinds 2012 werkt het ROAZ aan het optimaliseren van de grensoverschrijdende spoedeisende zorg in de Euregio. In samenwerking met Duitse en Nederlandse ziekenhuizen, ambulancediensten, meldkamers en veiligheidsregio’s is de samenwerking in het grensgebied verder uitgebouwd dankzij diverse (Interreg-) pilotprojecten en is op dit moment een duurzame structuur ingericht voor de verschillende grensoverschrijdende acute zorgprojecten.

In de periode 2015-2018 hebben we in het kader van het Interreg-project PREpare een aantal lopende samenwerkingen vastgelegd en nieuwe projecten opgestart – zie ook bij de punten hieronder.

Stuurgroep Grensoverschrijdende Samenwerking
Een van de uitkomsten van PREpare is dat twee keer per jaar een stuurgroep Grensoverschrijdende Samenwerking bijeenkomt. De deelnemers zijn de directies van Medisch Spectrum Twente (Enschede), Streekziekenhuis Koningin Beatrix (Winterswijk), Klinikum Westmünsterland (locaties in onder andere Ahaus, Bocholt en Borken), St. Antonius-Hospital Gronau, EUREGIO-Klinik Nordhorn, Ambulance Oost, en Witte Kruis, alsmede vertegenwoordigers van Kreis Borken (‘provincie’ van de deelstaat Noordrijn-Westfalen), Landkreis Grafschaft Bentheim (‘provincie’ van de deelstaat Nedersaksen), GHOR Twente en de Veiligheidsregio Noord- en Oost-Gelderland. Deze stuurgroep wordt gecoördineerd door AZE.

Traumacentrum MST
Sinds 2010 is MST als eerste Nederlandse ziekenhuis gecertificeerd als bovenregionaal traumacentrum door de Duitse Vereniging voor Traumachirurgie (DGU). Hiermee voldoet MST aan de Duitse standaarden voor traumazorg. Dit houdt in dat ernstig gewonde Duitse patiënten uit de grensregio ook in MST worden opgevangen door een traumateam.

Kinderen uit de omgeving Gronau kunnen sinds 2015 voor een spoedbehandeling in het Vrouw-Kindcentrum van MST terecht. Deze kinderen hadden daarvoor een langere reistijd tot acute klinische zorg binnen Duitsland. Jaarlijks worden ongeveer 25 kinderen uit de omgeving Gronau in MST behandeld.

MST is sinds 2020 lid van Gesundheitsregion Euregio e.V. , een Duitse regionale netwerkorganisatie van medici en medische instellingen en organisaties.

Traumahelikopter
De traumahelikopter ‘Christoph Europa 2’ van ADAC Luftrettung, gestationeerd in Rheine, is tijdens daglicht-uren beschikbaar voor inzet in Oost-Nederland. Hij wordt zo nodig opgeroepen door de Nederlandse meldkamer, waarbij de inzet met de Nederlandse ambulance wordt gecoördineerd. Bureau Acute Zorg faciliteert werkoverleg tussen ADAC Luftrettung en de Nederlandse ambulancediensten Ambulance Oost en Witte Kruis ten aanzien van de inzet op Nederlands grondgebied.

Bij 80% van de landingen op helidek van MST gaat het om een Duitse traumahelikopter.

Grootschalige incidenten en crisismanagement
Er standaard iedere zes maanden een grensoverschrijdende oefening plaats waarin Duitse en Nederlandse hulpdiensten en spoedeisendehulpafdelingen in de regio trainen op een situatie waarin hulp aan het buurland moet worden verleend in geval van een ramp of grootschalig incident. In 2018 en 2024 organiseerden we grote, realistische oefeningen waarbij zowel Nederlands als Duits materieel en trauma-acteurs (“lotus-slachtoffers”) zijn ingezet. Voor de overige oefeningen gebruiken we het zogenoemde Emergo Train System (ETS), waarmee de medische hulpverlening bij een grootschalig incident kan worden gesimuleerd in een kantooromgeving.

Doel van de oefeningen is om de hulpverleners vertrouwd te maken met elkaars werkmethoden en structuren. Deze oefeningen worden georganiseerd door een grensoverschrijdende werkgroep Crisisbeheersing, met GHOR Twente, GHOR Noord-Oost-Gelderland, Kreis Borken, Landkreis Grafschaft Borken, Witte Kruis, Ambulance Oost. Deze werkgroep wordt gecoördineerd door AZE. Eén van de uitkomsten van de oefeningen is de Grensoverschrijdende Operationele Netwerkkaart, met daarop onder andere een een stroomschema voor de Duits-Nederlandse samenwerking op de plaats incident.

Ambulancezorg
Een langer lopende Duits-Nederlandse samenwerking in Oost-Achterhoek op het gebied van de ambulancezorg is als onderdeel van het PREPare-project in 2017 vastgelegd in een overeenkomst tussen Witte Kruis en Kreis Borken. Die overeenkomst houdt in dat in Oost-Achterhoek een Duitse ambulance van de ambulancepost Isselburg (Kreis Borken) ingezet wordt om de aanrijtijden voor de ambulancespoedritten in Dinxperlo en omgeving structureel te verbeteren. Duitse ambulanceverpleegkundigen worden hiervoor speciaal bijgeschoold door de Nederlandse ambulancedienst Witte Kruis. Indien een Nederlandse ambulance niet tijdig beschikbaar is en een Duitse ambulance wel tijdig ter plaatse kan zijn, wordt door de Meldkamer Ambulancezorg Apeldoorn aan de meldkamer Borken om ondersteuning gevraagd.

Incidentele ambulance-inzetten tussen Kreis Borken en Landkreis Grafschaft Bentheim en de regio’s Twente en Oost-Achterhoek worden aangevraagd bij de meldkamers in de buurregio. Ambulances van Kreis Borken die een patiënt naar MST of SKB vervoeren, versturen na overdracht van de patiënt het ritdossier digitaal aan het ontvangende ziekenhuis.

Onder begeleiding van AZE bestaat een grensoverschrijdende werkgroep Ambulancezorg. Hierin overleggen Ambulance Oost, Witte Kruis, Kreis Borken (ambulancedienst en meldkamer), Landkreis Grafschaft Bentheim (ambulancedienst en meldkamer) en de meldkamer van Kreis Steinfurt over uitdagingen en oplossingen in de dagelijkse praktijk.

Samenwerkingsovereenkomsten met Duitse ziekenhuizen

• Patiënten met verdenking op een beroerte of extremiteitenletsel in de gemeente Dinkelland kunnen bij Euregio-Klinik in Nordhorn terecht.
• St. Agnes-Hospital in Bocholt is beschikbaar voor patiënten uit een deel van de Oost-Achterhoek die met spoed een dotter- of stentbehandeling (PCI) bij een acuut hartinfarct moeten ondergaan.

Interreg-onderzoeksproject URGENT
Ambulance Oost, Witte Kruis, Kreis Borken en Landkreis Grafschaft Bentheim voeren onder begeleiding van Acute Zorg Euregio het project URGENT uit. De partijen onderzoeken of het haalbaar is een digitale koppeling tussen de meldkamer Oost-Nederland, meldkamer Ems-Vechte en meldkamer Borken tot stand te brengen. Doel is om locatiegegevens van de plaats incident digitaal door te sturen naar de meldkamer in het buurland. Ook willen we kijken of het mogelijk is om de buur-meldkamer actueel inzicht te geven in het verloop van het incident en relevante informatie over de betrokken patiënten – het kladblok en het medisch kladblok – met geïntegreerde vertaalmodule. De oplevering van het project is eind januari 2026.

Interreg-onderzoeksproject BRIDGE
Universiteit Twente (UT), Universiteitskliniek Münster (UKM), Universiteit Münster (UM), AZE en NovioQ zijn partner in het Interreg-onderzoeksproject BRIDGE. Geassocieerde partners in dit project zijn onder andere MST, SKB, Kreis Borken en St. Antonius-Hospital Gronau. BRIDGE heeft als uitgangspunt dat de grensregio de ziekenhuizen kansen biedt om resources te delen die nu mogelijk niet benut worden vanwege de barrièrewerking van de grens. Daarom inventariseren we de kansen, de huidige belemmeringen én zoeken we naar oplossingen. De resultaten van het project zullen beleidsadviezen en een digitaal platform voor het delen van resources zijn.

Interreg-onderzoeksproject CAREFLOW
Verschillende Nederlandse en Duitse partners, waaronder AZE, werken samen in het Interreg-onderzoeksproject CARE-FLOW, dat wordt geleid door de Universiteit Twente. Het doel is om software en algoritmen te ontwikkelen en te evalueren die de sturing van patiëntenstromen in de grensregio verbeteren en efficiënte zorg garanderen.

Memorandum van overeenstemming Münster-Twente
MST, UT, UKM en UM hebben vorig jaar een memorandum van overeenstemming (Memorandum of Understanding, MoU) getekend over samenwerking. Het doel is de toekomst van de medische zorg in de Nederlands-Duitse grensregio gezamenlijk vorm te geven en een toekomstbestendig gezondheidszorgsysteem te realiseren voor de ca. 3,4 miljoen inwoners van de EUREGIO. Deze grensoverschrijdende 360°-blik is uiterst belangrijk. De partijen willen in de komende vijf jaar van elkaar leren, zowel bij het inrichten van de publieke gezondheidszorg als in het verbeteren van opleiding en bijscholing van medisch personeel. Daarnaast willen zij gezamenlijk werken aan de technische vooruitgang op medisch gebied.