Schot- en steekwonden onderwerp van gesprek tijdens het traumaoverleg

Het 94^e Traumaoverleg Euregio stond in het teken van schot- en steekwonden. In een volle zaal met zo’n 175 geïnteresseerde zorgprofessionals beet Thijs van Dongen, traumachirurg fellow in MST, het spits af. Hij startte met een interessante uiteenzetting over hoe een projectiel zoals een kogel zich gedraagt vóór, tijdens en na het binnendringen van het lichaam, oftewel ballistiek bij schotwonden. Deze ballistiek is van belang voor de inschatting van het letsel en werd aan de hand van voorbeelden van verschillende typen wapens en kogels toegelicht. Verder ontkrachtte hij een aantal mythes over schotwonden zoals de mythe dat een wond waar de kogel uitkomt altijd groter is dan de wond waar de kogel ingaat. Thijs eindigde zijn verhaal met een illustratieve casus van een patiënt met een schotwond uit Zuid-Afrika waar hij gewerkt heeft.

Mathieu Wijffels, traumachirurg bij ErasmusMC, deelde zijn ervaringen uit Rotterdam, ‘de Rotterdam Xperience’ noemt hij dat. In vergelijking met de Euregio waar een schotwond zo’n 4 keer per jaar voorkomt hebben ze daar in Rotterdam meer ervaring mee. Als een patiënt met een schotwond op de SEH komt, geeft Mathieu aan, dan is uitvoerig lichamelijk onderzoek van groot belang. Elke lichaamsplooi moet onderzocht worden op kogelgaten. Zijn advies: markeer de kogelgaten en tel de kogels. Het ErasmusMC heeft voor schiet- en steekwonden in buik en borst eigen behandelprotocollen gemaakt. Mathieu benadrukte dat voor een deel van deze patiënten een conservatieve behandeling voldoende is. Een goede observatie van de patiënt door een arts is hierbij van belang. Om het effect van deze behandelprotocollen te toetsen zijn de patiëntuitkomsten vóór en na de invoering van deze protocollen bekeken. Aangezien het om relatief kleine patiëntengroepen gaat, is het lastig om hier evidence voor te krijgen. Tot slot gaf Mathieu nog een paar belangrijke aandachtspunten mee: “Zorg dat je als team altijd getraind bent!” en “Weet welke middelen je tot je beschikking hebt én waar ze liggen!”.

Na de pauze ging ambulanceverpleegkundige Martin van der Zwan van Ambulance Oost in op prehospitale triage, waarbij de setting van een schietincident heel anders is dan bijvoorbeeld bij een patiënt die van de trap is gevallen. De gebruikelijke triage via ABCDE (Airway, Breathing, Circulation, Disability, Exposure) verloopt dan via MARCH (Massive hemorrhage, Airway, Respiration, Circulation, Hypothermia/Head injury). Veiligheid voor de zorgverlener is van groot belang; hiervoor wordt onderscheid gemaakt in een hot, warm en cold zone. De ambulancedienst, politie en brandweer werken hierbij nauw samen. Net als Mathieu benadrukte Martin ook het belang van de nauwkeurige inspectie van het lichaam van de patiënt, en in het bijzonder de lichaamsplooien, op kogelgaten. Tot slot deelde Martin een casus uit de regio van een patiënt met schotwonden in elleboog en bovenbeen waarbij hij een tourniquet moest plaatsen om het bovenbeen.

Na de toelichting over het prehospitale deel werd het hospitale deel van deze casus besproken door Nicky van der Heijde, AIOS chirurgie bij ZGT en Willemijne Schrijver, vaatchirurg bij MST en ZGT. De patiënt arriveerde in het ziekenhuis met tekenen van een shock, Nicky vertelde over de eerste opvang van deze patiënt. Willemijne lichtte toe welke behandeling zij ingezet heeft om het been van de patiënt te kunnen redden en Nicky ging in op de behandeling van de fractuur van de elleboog. Ter afsluiting werden nog een aantal leerpunten met het publiek gedeeld. Bijvoorbeeld over het omsnijden en saneren van in- en uitschotwonden en het gebruik van een schuilnaam voor de patiënt. Zo’n schuilnaam kan gebruikt worden voor de veiligheid van de patiënt in het ziekenhuis maar levert onhandige situaties op als deze naam bijvoorbeeld ook op het recept voor medicatie staat en gebruikt wordt in de communicatie naar de huisarts.

Onder het genot van een hapje en een drankje werd nog nagepraat over deze boeiende avond.