Bedreigde luchtweg centraal tijdens 91e Traumaoverleg Euregio
Het is een bekende plottwist uit Hollywood-films: een personage dreigt te verstikken, waarop een heldhaftige bijstander een balpen door de keel van het slachtoffer duwt – met een miraculeuze genezing tot gevolg. Dat is een mythe, maakte Harald van Loon, traumachirurg bij ZGT, nog maar eens duidelijk tijdens het 91e Traumaoverleg Euregio op 18 juni. “Die balpen werkt dus niet. Je moet goed weten wat je doet. ”
Van Loon was namens organisator ZGT dagvoorzitter van het Traumaoverleg, dat in het teken stond van de bedreigde ademweg. Tijdens de eerste helft van de avond stond één casus centraal, waarvan verschillende aspecten door telkens andere zorgprofessionals werden belicht.
Niet pluis
De casus begon bij een nachtelijk telefoontje naar de meldkamer. Annette Jansen of Lorkeers (ambulancechauffeur) en Esther de Rhoter (ambulanceverpleegkundige, beiden Ambulance Oost) lieten fragmenten van de melding horen en vertelden wat ze aantroffen toen ze bij de plaats van het ongeval aankwamen. “Het was meteen duidelijk: dit was niet pluis”, vertelde Esther. De patiënt had duidelijk een stridor, een abnormaal gierende ademhaling, en was té rustig. Een oproep om extra bijstand werd helaas niet beantwoord: er was geen tweede auto of MMT beschikbaar. In verband met de reisafstand en het gebrek aan beschikbare hulp besloten ze naar ZGT in Almelo te rijden. Annette: “In ieder geval om de patiënt te stabiliseren.” Bij aankomst op de SEH van ZGT stond iedereen klaar.
Tracheostoma
Francisca Kamphuis-Wolters, anesthesist bij ZGT, nam het verhaal over. Het OK-team was nog wakker en kreeg opdracht om zich voor te bereiden op een spoed-tracheotomie. Daarbij wordt een buisje ingebracht in de luchtpijp. Francisca vertelde dat ze crew-resourcemanagement (CRM) toepaste – dat is een methodiek om communicatie en samenwerking tussen multidisciplinaire teams te optimaliseren. Als onderdeel van de CRM-aanpak deelde ze haar bevindingen hardop met het team. Zo kon iedereen meedenken, was iedereen op de hoogte van de plannen en kon iedereen zich daarop instellen.
Complicerende factor: het letsel zat in het gebied rondom de stembanden, wat de expertise van de KNO-arts is. Francisca besloot daarom de KNO-arts te bellen. Ondertussen lukte het toch om de tracheostoma te plaatsen. De eerste druk was er af. Francisca’s conclusie: “CRM redt geen levens. Mensen die CRM tóépassen wél.”
Train jezelf
Traumachirurg Wouter ten Cate, de volgende spreker, bevestigde dat het een goede beslissing van Francisca was om de patiënt direct naar de OK te brengen. “Hier doe je Advanced Trauma Life Support (ATLS) voor”. ATLS is een vast protocol om levensbedreigende letsels bij traumapatiënten snel te identificeren en te behandelen.
Wouter signaleerde een achterliggend probleem: “Eigenlijk heeft bijna geen enkele hulpverlener ervaring met de acute chirurgische luchtweg.” Hij liet de zaal de anatomie van de luchtweg zien. Wouters boodschap aan de zaal: “De chirurgische luchtweg vereist training en teamwork. Train jezelf hierin!” Hij pleitte voor het oefenen van het inbrengen van een beademingsbuis, omdat dit technisch moeilijk is. En voor het toepassen van CRM. Wouter: “Je doet het samen.”
Heftige situatie
Terug naar de voor deze casus opgeroepen KNO-arts. Rutger Stroeve, KNO-arts bij ZGT, nam de zaal in zijn bijdrage mee in de heftige situatie die hij bij aankomst in de operatiekamer aantrof. Hij legde uit welke operatie hij uitvoerde en hoe de complexe en langdurige nazorg in deze casus uitpakte.
Na de pauze nam Oliver Jung, anesthesioloog bij UMCG en MMT-arts op de LifeLiner4 het woord. Hij nam ons mee in de achtergrond en literatuur over de bedreigde ademweg en liet verschillende materialen en technieken zijn. “Er is weinig literatuur over dit onderwerp, want de diversiteit is groot”, aldus Oliver. “Het zijn allemaal ad-hocpatiënten in een spoedsetting. In die situaties is er geen screening. Verwacht dus altijd een moeilijke luchtweg.”
